Fysica toelatingsexamen geneeskunde 2027: cursus, oefeningen en begeleiding
Bereid KIW fysica gericht voor met een volledige cursus en 200 extra examenvragen
Fysica is een van de vier wetenschapsvakken binnen Kennis en Inzicht in de Wetenschappen (KIW) van het toelatingsexamen arts, tandarts en dierenarts. Volgens de huidige officiële examenstructuur krijg je 10 fysicavragen binnen een KIW-gedeelte van 40 meerkeuzevragen. Het examen test daarbij vooral inzicht. Je moet onder andere gegevens gebruiken om conclusies te trekken, problemen en grafieken analyseren en correct werken met grootheden, symbolen en SI-eenheden.
Dat maakt fysica een vak waarbij formules kennen alleen niet voldoende is. Je moet eerst begrijpen welk fysisch model bij een situatie hoort, vervolgens de juiste grootheden selecteren en pas daarna correct rekenen.
Studiebox ontwikkelde daarom een volledige cursus fysica voor het toelatingsexamen, met theorie, vaste stappenplannen, examengerichte oefeningen en oplossingen. Daarnaast is er een afzonderlijke bundel met 200 extra fysicavragen, opgebouwd in 20 examenreeksen.
De cursus kan ook gewoon afzonderlijk worden aangekocht. Je bent dus niet verplicht om begeleiding te volgen. Wie bepaalde onderwerpen moeilijk vindt, kan de cursus later wel combineren met individuele fysicalessen.
Fysica zelfstandig voorbereiden of begeleiding volgen? Jij bepaalt
Niet iedere kandidaat vertrekt met dezelfde voorkennis.
De ene leerling heeft op school veel fysica gehad en zoekt vooral moeilijke examenvragen om voldoende routine op te bouwen. Een andere begrijpt mechanica goed, maar heeft moeite met elektriciteit of elektromagnetisme. Nog iemand anders kent de formules, maar weet tijdens gemengde vragen niet altijd welke formule bij de situatie hoort.
Daarom koppelen we onze fysicacursus niet verplicht aan een pakket lessen.
Alleen de cursus fysica
Je koopt de cursus en werkt volledig zelfstandig.
De huidige Studiebox-cursus bevat theorie, vaste stappenplannen, oefeningen, examengerichte reeksen en oplossingen. De leerstof loopt van druk en warmteleer tot elektriciteit, mechanica, trillingen, golven en geluid.
Kostprijs: 39 euro
- Fysica cursus
- Jaarplanning
- 200 extra examenvragen + oplossingen uitgewerkt
- T1,T2,T3 toetsen
- Deelname proefexamen 1 mei
Cursus met gerichte begeleiding
Je verwerkt zoveel mogelijk zelfstandig en schakelt een docent alleen in voor onderdelen waar je vastloopt.
Dat kan bijvoorbeeld elektriciteit, krachten, energie of golven zijn.
Fysica binnen het volledige KIW-traject
Je combineert de cursus met de 200 extra vragen, T1, T2 en T3, het Studiebox-proefexamen, de jaarplanning en persoonlijke begeleiding.
Je hoeft dus niet vooraf te kiezen tussen volledig zelfstandig studeren of een intensief begeleidingsprogramma. Je kan klein beginnen en ondersteuning toevoegen wanneer dat nuttig blijkt.
Totale begeleiding
Bij de totale begeleiding overlopen wij de cursus fysica volledig samen met jou. Dit is een lessenreeks bestaande uit 23 individuele lessen.
Kostprijs: 1199 euro
- Volledige cursus
- Jaarplanning
- 200 extra oefeningen met oplossingen
- T1,T2,T3 testen met uitgebreide evaluatie
- Deelname proefexamen op 1 mei + evaluatie
- 23 individuele lessen
Welke fysica moet je kennen voor het toelatingsexamen?
De officiële KIW-leerstof sluit inhoudelijk aan bij wat in de tweede en derde graad van de doorstroomfinaliteit in Vlaanderen aan bod komt. Een goed begrip van de leerstof uit de tweede graad blijft daarbij belangrijk, omdat latere fysica daarop voortbouwt. Op het examen krijg je bovendien een formularium, maar je moet nog altijd weten welke formule in welke situatie bruikbaar is.
De Studiebox-cursus behandelt de fysica daarom in een brede, stapsgewijze opbouw.
Druk
De cursus start met druk.
Daarbij komen onder andere het begrip druk, de eenheid pascal, druk bij vaste stoffen, atmosferische druk, druk in gassen, hydrostatische druk en het beginsel van Pascal aan bod.
De formule
p = F/A
is op zichzelf eenvoudig.
Toch kunnen examenvragen veel meer vragen dan rechtstreeks invullen. Je moet bijvoorbeeld bepalen welke kracht werkelijk loodrecht op een oppervlak werkt, een oppervlak omzetten naar vierkante meter of een drukverschil uit een vloeistofkolom afleiden.
Daarom besteden we hier vanaf het begin aandacht aan eenheden en aan het fysische model achter de formule.
Gaswetten en warmteleer
Daarna komen gaswetten en warmteleer.
De cursus behandelt onder andere temperatuur en absolute temperatuur, faseovergangen, het deeltjesmodel, warmtehoeveelheid, warmtecapaciteit, warmtebalans en latente warmte.
Bij warmteproblemen moet je vaak eerst bepalen welke voorwerpen warmte afstaan en welke warmte opnemen.
Pas daarna kan je een warmtebalans opstellen.
Een formule kennen zonder de richting van de energiestroom te begrijpen, leidt hier snel tot fouten.
Elektrostatica
Binnen elektrostatica werken we rond elektrische ladingen en elektrische velden.
Daarbij komen onder andere aan bod:
elektrische lading, geleiders en isolatoren, influentie, polarisatie, de wet van Coulomb, krachten tussen meerdere puntladingen, elektrische veldsterkte, veldlijnen, elektrische potentiaal en elektrische energie.
Een kandidaat moet bijvoorbeeld niet alleen de wet van Coulomb kunnen gebruiken. Bij meerdere ladingen moet ook de richting van de verschillende krachten of velden correct worden bepaald.
Vectorieel denken wordt daardoor belangrijk.
Elektrodynamica
Vervolgens behandelt de cursus elektrische stroom, spanning en weerstand.
Daarbij komen onder meer de wet van Ohm, serie- en parallelschakelingen, gemengde schakelingen, het Joule-effect en energie-eenheden aan bod.
Bij elektrische schakelingen is het bijzonder belangrijk om niet meteen een formule te kiezen.
Eerst moet je de schakeling analyseren:
welke componenten staan in serie, welke staan parallel en welke grootheden zijn daardoor gelijk?
Pas daarna kan je systematisch rekenen.
Elektromagnetisme
Elektromagnetisme combineert verschillende concepten.
De cursus behandelt onder andere permanente magneten, magnetische velden, de magnetische veldvector, krachten op bewegende ladingen of stroomvoerende geleiders, velden rond geleiders en spoelen en elektromagnetische inductie met de wet van Lenz.
Hier speelt richting een grote rol.
Een leerling kan de formule perfect kennen en toch fout antwoorden doordat de richting van kracht, stroom of veld verkeerd wordt geïnterpreteerd.
Daarom oefenen we ook grafisch.
Kernfysica
Binnen kernfysica komen het atoom- en kernmodel, radioactiviteit en radioactief verval aan bod.
Een typische toepassing is de halveringstijd.
Daarbij moet je niet alleen een formule gebruiken, maar ook herkennen hoeveel halveringen in een gegeven situatie hebben plaatsgevonden.
Kinematica
Kinematica gaat over de beschrijving van beweging.
De cursus behandelt onder andere:
positie, afgelegde weg, snelheid, versnelling, eenparige rechtlijnige beweging, eenparig versnelde beweging, vrije val, verticale worp en horizontale worp.
Grafieken zijn hierbij bijzonder belangrijk.
Je moet bijvoorbeeld weten welke betekenis de helling van een positie-tijdgrafiek heeft of wat de oppervlakte onder een snelheid-tijdgrafiek voorstelt.
Een grafiek is dus geen decoratie bij een vraag. Ze bevat vaak precies de informatie die je nodig hebt.
Dynamica
Dynamica brengt beweging en krachten samen.
De cursus behandelt onder andere:
vectoren ontbinden en samenstellen, de wetten van Newton, meerdere krachten op één voorwerp, wrijvingskracht, massa en gewicht en eenparige cirkelbeweging.
Hier is een goed krachtenmodel cruciaal.
Voordat je een vergelijking opstelt, moet duidelijk zijn welke krachten werkelijk op het voorwerp werken en in welke richting.
Veel fouten ontstaan doordat kandidaten te snel beginnen rekenen zonder eerst een correct krachtenbeeld te maken.
Arbeid, energie en vermogen
Binnen dynamica wordt ook uitgebreid gewerkt rond arbeid en energie.
Daarbij komen onder andere aan bod:
arbeid, kinetische energie, potentiële energie, behoud van energie en vermogen.
Soms is een vraag via krachten op te lossen, maar is een energieaanpak veel sneller.
Een belangrijk onderdeel van examengerichte training is daarom leren welk fysisch model het efficiëntst is.
Trillingen, golven en geluid
De laatste grote delen behandelen harmonische trillingen, massa-veersystemen, slingers, energie bij trillingen, transversale en longitudinale golven, superpositie, staande golven, weerkaatsing, breking, interferentie, buiging, resonantie en geluid.
Ook geluidsniveau en de decibelschaal komen aan bod.
Hier worden grafieken, formules en conceptueel inzicht geregeld gecombineerd.
Waarom is fysica op het toelatingsexamen anders dan formules invullen?
Een van de grootste misverstanden bij de voorbereiding op KIW fysica is dat je vooral alle formules moet kennen.
Een formularium helpt natuurlijk. Maar het lost niet het belangrijkste probleem op:
welke formule heb je nodig en waarom?
Stel dat een vraag over een bal gaat die van een hoogte wordt geworpen.
Je moet dan eerst herkennen welke beweging optreedt, welke richting onafhankelijk behandeld kan worden, welke beginsnelheden relevant zijn en op welk moment je verschillende vergelijkingen kan combineren.
Hetzelfde geldt voor een elektrisch circuit.
Een formule voor weerstand kennen helpt weinig wanneer je eerst niet ziet welke weerstanden parallel of in serie staan.
Daarom benadrukt de officiële examenbeschrijving ook dat KIW voornamelijk inzicht test en onder andere problemen en grafieken laat analyseren.
Onze extra fysicabundel is precies vanuit dat uitgangspunt opgebouwd. De vragen kopiëren geen oude examenvragen, maar zijn nieuw opgesteld en bootsen de denkwijze, valkuilen, combinatiegraad en antwoordstructuur van recente toelatingsexamens na.
Onze cursus fysica voor het toelatingsexamen
De huidige Studiebox-cursus fysica telt 151 pagina’s.
Daarin combineren we theorie, vaste stappenplannen, examengerichte oefeningen, oplossingen en bijkomende proefreeksen.
Theorie met aandacht voor het fysische model
We proberen een formule niet los van zijn betekenis te behandelen.
Bij druk wordt bijvoorbeeld eerst uitgelegd wat druk fysisch betekent. Daarna volgen eenheden, toepassingen en oefeningen.
Die aanpak wordt doorheen de cursus aangehouden.
Vaste stappenplannen
Bij verschillende soorten oefeningen is een vaste volgorde nuttig.
Voor elektrische velden, gemengde schakelingen, warmteleer en mechanicaproblemen voorkomt een stappenplan dat je te snel naar een formule springt.
Oefeningen na de theorie
Na de meeste grote onderwerpen volgen gerichte oefeningen.
Zo kan je nieuwe leerstof toepassen voordat verschillende domeinen in gemengde reeksen gecombineerd worden.
Extra examengerichte reeksen
De cursus bevat naast de hoofdstukoefeningen ook een extra examengerichte oefenreeks en aanvullende proefexamens. Daarnaast zijn visuele examenvragen voorzien.
Oplossingen
Oplossingen maken zelfstandig werken mogelijk.
Bij fysica is vooral de werkwijze belangrijk. Een correct getal zonder goed fysisch model helpt je bij een volgende, anders geformuleerde vraag maar beperkt verder.
200 extra oefeningen fysica op examenniveau
Naast de gewone cursus heeft Studiebox een aparte oefenbank met 200 extra fysicavragen ontwikkeld.
De bundel bevat 20 zelfstandige reeksen van telkens 10 meerkeuzevragen.
De verschillende fysicadomeinen keren systematisch terug. In de huidige opbouw bevat een reeks vragen rond druk, gaswetten en warmteleer, elektrostatica, elektrodynamica, elektromagnetisme, kernfysica, kinematica, dynamica, arbeid en energie en trillingen, golven of geluid.
Daardoor krijg je niet eerst honderd mechanica-oefeningen en daarna honderd elektriciteitsvragen.
Je schakelt voortdurend tussen verschillende onderdelen.
Dat is bewust.
Op het toelatingsexamen vertelt niemand boven een vraag:
Dit is een oefening uit hoofdstuk dynamica.
Je moet dat zelf herkennen.
Niet alleen rekenen
Sommige vragen vragen een berekening.
Andere testen voornamelijk inzicht.
De extra bundel bevat bijvoorbeeld vragen over de verhouding van kinetische energie bij protonen die in een magneetveld cirkelbanen met verschillende stralen beschrijven. Een andere vraag vraagt welke fractie van de mechanische energie op een bepaald moment elastische potentiële energie is.
Daarmee train je dus ook verbanden tussen grootheden.
Grafieken en figuren
Fysica is bij uitstek een vak waarin figuren en grafieken belangrijk zijn.
In de oefenbank staat bijvoorbeeld een vraag waarbij de kracht als functie van de positie grafisch wordt weergegeven en de kandidaat de kinetische energie moet bepalen.
Je moet dan weten dat de oppervlakte onder een kracht-plaatsgrafiek verband houdt met arbeid.
Een formule zoeken op basis van alleen de woorden in de vraag volstaat dus niet.
Voorbeeld van een examengerichte fysicavraag
Een goede fysicavraag kan op het eerste gezicht eenvoudig lijken, maar meerdere denkstappen vereisen.
In de eerste extra examenreeks staat bijvoorbeeld een U-buis met een vloeistof met gekende dichtheid. De twee zijden staan onder verschillende gasdrukken en het hoogteverschil wordt gegeven. De kandidaat moet daaruit het drukverschil bepalen.
De berekening is niet bijzonder lang.
De moeilijkheid zit in het herkennen van het juiste model:
drukverschil = ρgh
en vervolgens alle grootheden correct in SI-eenheden gebruiken.
In dezelfde examenreeks volgen daarna meteen vragen rond warmtebalans, elektrische velden, schakelingen, magnetisme, kernfysica, worpbewegingen, dynamica, arbeid en harmonische trillingen.
Dat geeft veel beter weer hoe gemengde examengerichte training eruitziet.
Zo raden we aan om fysica voor KIW te oefenen
Bij fysica is de volgorde van je aanpak belangrijker dan snel een formule vinden.
Een goede werkwijze begint daarom steeds met dezelfde vragen:
Wat gebeurt er fysisch? Welke grootheden zijn gegeven? Wat wordt gevraagd? Welk model beschrijft deze situatie?
Pas daarna volgt de berekening.
Daarom bouwen we de voorbereiding in zeven fasen op: eerst de theorie begrijpen, daarna gerichte hoofdstukoefeningen maken, vervolgens je fouten analyseren, daarna gemengde examenreeksen oplossen, pas dan sterker op tijd werken, tussentijds je cumulatieve beheersing testen en ten slotte volledige proefexamens en oude examens maken.
Die volgorde voorkomt twee typische problemen.
De eerste is te snel examenvragen proberen terwijl de basis nog onvoldoende sterk is.
De tweede is maandenlang alleen per hoofdstuk oefenen en daardoor afhankelijk worden van de titel boven de oefening.
Leer uit fysicafouten in plaats van alleen naar je score te kijken
Niet iedere fout betekent dat je de theorie opnieuw moet studeren.
Bij fysica zien we verschillende soorten fouten.
Het verkeerde model gekozen
Je begint bijvoorbeeld met krachten terwijl een energieaanpak veel eenvoudiger zou zijn.
Of je gebruikt een formule voor een eenparig versnelde beweging terwijl de versnelling niet constant is.
Hier moet vooral de herkenning van situaties worden geoefend.
De richting verkeerd geïnterpreteerd
Dit komt vaak voor bij vectoren, elektrische velden, magnetische krachten en mechanica.
De grootte van je berekening kan correct zijn terwijl het teken of de richting verkeerd is.
De formule correct, maar de eenheden fout
Een van de meest vermijdbare fouten.
Daarom moet je eenheden vóór de berekening controleren, niet pas achteraf.
Een grafiek verkeerd gelezen
Soms wordt de helling gebruikt terwijl de oppervlakte nodig was, of omgekeerd.
Ook assen en schaalverdelingen verdienen aandacht.
Een krachtenbeeld ontbreekt
Vooral bij dynamica is het riskant om meteen vergelijkingen te schrijven.
Een goed vrijlichaamdiagram kan veel fouten voorkomen.
Rekenen in plaats van redeneren
Sommige fysicavragen kunnen vrijwel volledig conceptueel worden opgelost.
Wie automatisch alle getallen begint te combineren, maakt zo’n vraag nodeloos moeilijk.
Tijdsdruk
Wanneer je thuis een vraag correct maakt maar in een oefenreeks vastloopt, moet de aanpak efficiënter worden.
Daarom is het nuttig om fouten niet alleen als “fout” te registreren, maar ook hun oorzaak te noteren.
Leer uit fysicafouten in plaats van alleen naar je score te kijken
Niet iedere fout betekent dat je de theorie opnieuw moet studeren.
Bij fysica zien we verschillende soorten fouten.
Het verkeerde model gekozen
Je begint bijvoorbeeld met krachten terwijl een energieaanpak veel eenvoudiger zou zijn.
Of je gebruikt een formule voor een eenparig versnelde beweging terwijl de versnelling niet constant is.
Hier moet vooral de herkenning van situaties worden geoefend.
De richting verkeerd geïnterpreteerd
Dit komt vaak voor bij vectoren, elektrische velden, magnetische krachten en mechanica.
De grootte van je berekening kan correct zijn terwijl het teken of de richting verkeerd is.
De formule correct, maar de eenheden fout
Een van de meest vermijdbare fouten.
Daarom moet je eenheden vóór de berekening controleren, niet pas achteraf.
Een grafiek verkeerd gelezen
Soms wordt de helling gebruikt terwijl de oppervlakte nodig was, of omgekeerd.
Ook assen en schaalverdelingen verdienen aandacht.
Een krachtenbeeld ontbreekt
Vooral bij dynamica is het riskant om meteen vergelijkingen te schrijven.
Een goed vrijlichaamdiagram kan veel fouten voorkomen.
Rekenen in plaats van redeneren
Sommige fysicavragen kunnen vrijwel volledig conceptueel worden opgelost.
Wie automatisch alle getallen begint te combineren, maakt zo’n vraag nodeloos moeilijk.
Tijdsdruk
Wanneer je thuis een vraag correct maakt maar in een oefenreeks vastloopt, moet de aanpak efficiënter worden.
Daarom is het nuttig om fouten niet alleen als “fout” te registreren, maar ook hun oorzaak te noteren.
T1, T2 en T3: fysica wordt geleidelijk uitgebreider getest
Ook bij fysica wachten we niet tot het einde van de voorbereiding om te controleren waar je staat.
Binnen de huidige Studiebox-planning zijn drie grotere tussentijdse toetsen voorzien.
T1: druk, gaswetten, warmteleer en elektriciteit
Het fysicadeel bevat 16 vragen met een richttijd van 40 minuten. De toets focust op druk, gaswetten, warmteleer en elektriciteit.
Daarmee controleren we de eerste grote basis voordat de mechanica en latere onderwerpen verder worden uitgebreid.
T2: cumulatief tot en met dynamica, arbeid en energie
Het fysicadeel is ondertussen gegroeid naar 24 vragen met een richttijd van 55 minuten.
De leerstof is cumulatief tot en met dynamica, arbeid en energie.
Oudere onderwerpen verdwijnen dus niet zodra een nieuw hoofdstuk begint.
T3: volledige kernleerstof fysica
De huidige test bevat voor fysica 30 vragen met een richttijd van 65 minuten en bestrijkt de volledige kernleerstof fysica.
Op dit punt draait het veel minder om: Heb ik dit hoofdstuk ooit gezien? en veel meer om: Kan ik uit de volledige leerstof zelfstandig herkennen welke fysica nodig is? Dat is een belangrijk verschil.
Van fysicareeksen naar het volledige KIW-proefexamen
Na de gerichte en tussentijdse oefenfases volgt een volledige KIW-simulatie.
Het huidige Studiebox-proefexamen bevat 40 vragen, verdeeld over chemie, wiskunde, fysica en biologie. Voor ieder vak zijn 10 vragen voorzien. De aanbevolen totale werktijd bedraagt 180 minuten en er wordt gewerkt met dezelfde eenvoudige giscorrectiescore van +3 voor juist, 0 voor blanco en -1 voor fout.
Voor fysica betekent dit dat je na andere vakken nog steeds nauwkeurig moet kunnen schakelen tussen verschillende fysische domeinen.
Dat is anders dan thuis één uur uitsluitend mechanica oefenen.
Je moet concentratie vasthouden, formules efficiënt gebruiken, eenheden controleren en beslissen wanneer je beter verdergaat naar de volgende vraag.
Daarom is het proefexamen een logische stap tussen leren en het werken met oude officiële examenvragen.
Vanaf mei vooral oude examenvragen
Binnen de Studiebox-jaarplanning wordt de nieuwe kernleerstof fysica uiterlijk eind maart voor het eerst volledig behandeld. Vanaf mei verschuift de nadruk naar oude examens uit 2015-2026.
Die volgorde is bewust.
Oude examens zijn bijzonder waardevol, maar ze zijn schaars.
Wie ze te vroeg gebruikt terwijl de leerstof nog nauwelijks gekend is, benut een deel van hun waarde niet.
Daarom gebruiken we eerst onze eigen cursus, hoofdstukoefeningen en extra examengerichte reeksen.
Pas wanneer de volledige leerstof voldoende breed behandeld is, worden oude examens een centrale trainingsvorm.
Vlaanderen stelt zelf ook examenvragen van eerdere edities ter beschikking ter voorbereiding.
Bijles fysica voor het toelatingsexamen wanneer je die nodig hebt
Fysica is een vak waarbij gerichte uitleg soms bijzonder efficiënt kan zijn.
Wanneer een leerling een concept verkeerd begrijpt, kan hij tientallen oefeningen maken en dezelfde fout blijven herhalen.
Een docent kan dan helpen om eerst het fysieke model opnieuw duidelijk te maken.
Begeleiding kan bijvoorbeeld ingezet worden wanneer je moeite hebt met krachten en vectoren, elektrische schakelingen, elektromagnetisme, energie, worpbewegingen, trillingen of het interpreteren van grafieken.
Ook resultaten uit T1, T2 of T3 kunnen worden gebruikt om te bepalen welke onderwerpen prioriteit verdienen.
De bedoeling is niet dat een docent iedere pagina van de cursus opnieuw uitlegt.
Als jij druk, warmteleer en kinematica volledig zelfstandig beheerst, hoeven daar geen lessen aan besteed te worden.
Je begeleiding kan dan bijvoorbeeld uitsluitend rond elektriciteit en dynamica worden opgebouwd.
Veelgestelde vragen over fysica voor het toelatingsexamen
Hoeveel fysicavragen krijg je op het toelatingsexamen?
Binnen de huidige KIW-structuur krijg je 10 vragen fysica. KIW bevat daarnaast telkens 10 vragen biologie, chemie en wiskunde en bestaat zo uit 40 meerkeuzevragen.
Is de cursus geschikt voor zelfstudie?
Ja. De cursus combineert theorie, vaste stappenplannen, examengerichte oefeningen en oplossingen.
Wanneer begin ik het best?
Binnen het volledige Studiebox-traject start fysica vanaf oktober. Een latere start blijft mogelijk, maar dan moet de planning worden afgestemd op je voorkennis en de resterende tijd.