Chemie toelatingsexamen geneeskunde 2027: cursus, oefeningen en begeleiding

De Studiebox-cursus chemie is opgebouwd van fundamentele begrippen naar steeds meer geïntegreerde toepassingen.

De huidige cursus bevat negen grote inhoudelijke domeinen.

Basiskennis chemie

Een goede voorbereiding begint bij een sterke basis.

In dit eerste deel komen onder andere aan bod:

• zuivere stoffen en mengsels;
• scheidingsmethoden;
• enkelvoudige en samengestelde stoffen;
• symbolen en formules;
• eigenschappen van anorganische stoffen;
• elektrolyten en niet-elektrolyten;
• oplosbaarheid;
• chemische reacties;
• ionisatie en dissociatie;
• reactietypes;
• stoffenreactievergelijkingen;
• ionenreactievergelijkingen.

Dit lijkt soms eenvoudige leerstof, maar vormt de basis voor heel wat latere vragen.

Als je bijvoorbeeld ionladingen of reactievergelijkingen onvoldoende beheerst, zal ook chemisch rekenen of zuur-base veel moeilijker worden.

Atoomstructuur en het periodiek systeem

In dit hoofdstuk werken we onder andere rond:

• elementaire deeltjes;
• atoomnummer;
• massagetal;
• isotopen;
• elektronenconfiguraties;
• het Bohr-Sommerfeldmodel;
• periodieke trends;
• eigenschappen binnen het periodiek systeem.

Een examenvraag kan daarbij verschillende begrippen combineren.

Zo kan je bijvoorbeeld vanuit het aantal elektronen, neutronen en de lading moeten bepalen welk ion wordt beschreven.

Dat soort vragen vraagt meer dan een definitie van een isotoop kennen. Je moet verschillende gegevens tegelijk correct verwerken.

Chemische binding en molecuulstructuur

Binnen chemische binding behandelt de cursus onder andere:

• Lewisstructuren;
• VSEPR;
• bindingshoeken;
• moleculaire geometrie;
• sigma- en pi-bindingen;
• chemische bindingen;
• intermoleculaire krachten.

Hier komen vaak meerdere redeneringsstappen samen.

Je kan bijvoorbeeld eerst een Lewisstructuur moeten opstellen, daarna de geometrie bepalen, vervolgens sigma- en pi-bindingen tellen en ten slotte besluiten of een molecule polair is.

Precies zulke combinaties komen ook terug in de extra oefenbank. Zo bevat de chemiebundel vragen waarbij molecuulvorm, bindingstype, aantal sigma- en pi-bindingen en polariteit tegelijk beoordeeld moeten worden.

Chemisch rekenen

Voor veel studenten is chemisch rekenen een van de belangrijkste onderdelen om voldoende vroeg en grondig te oefenen.

De cursus behandelt onder andere:

• het getal van Avogadro;
• mol;
• molaire massa;
• molair gasvolume;
• ideale gaswet;
• concentraties;
• omzettingen tussen concentratie-uitdrukkingen;
• verdunningen;
• stoichiometrische berekeningen.

Bij dit soort oefeningen is een vaste aanpak bijzonder belangrijk.

Een chemische berekening kan immers inhoudelijk correct gestart zijn, maar toch fout eindigen door:

• een verkeerde molverhouding;
• eenheden die niet werden omgezet;
• een verkeerd volume;
• een fout bij beperkende reagentia;
• een verkeerde molaire massa;
• te vroeg afronden.

Daarom leren we studenten om systematisch te werken.

Niet meteen getallen in een formule stoppen, maar eerst bepalen wat chemisch gebeurt.

Chemisch evenwicht

Een volgend belangrijk onderdeel is chemisch evenwicht.

In de huidige cursus komen onder andere aan bod:

• aflopende reacties en evenwichtsreacties;
• evenwichtsconcentraties;
• evenwichtsconstante Kc;
• principe van Le Châtelier.

Hier moet je zowel kunnen rekenen als kwalitatief redeneren.

Bij een wijziging van concentratie, volume of temperatuur moet je bijvoorbeeld kunnen voorspellen hoe het systeem reageert.

Daarnaast moet je bij berekeningen correct onderscheid maken tussen beginconcentraties, veranderingen en evenwichtsconcentraties.

Zuren en basen

Zuur-basechemie is een domein waar veel verschillende technieken kunnen samenkomen.

De Studiebox-cursus behandelt onder andere:

• zuur-basekoppels volgens Brønsted-Lowry;
• ionisatie van water;
• waterconstante Kw;
• zuur-basereacties in water;
• pH-berekeningen;
• titraties van sterk zuur met sterke base en omgekeerd.

Ook in de extra oefenbank komen verschillende niveaus terug.

Zo zijn er vragen rond sterke zuren en basen, zwakke zuren en basen en het verband tussen Ka en Kb.

Daarom is het belangrijk dat je niet alleen een pH-formule kent, maar eerst herkent welk chemisch systeem je voor je hebt.

Chemische kinetiek

Binnen chemische kinetiek werken we onder andere rond:

• factoren die reactiesnelheid beïnvloeden;
• botsingsmodel;
• gemiddelde en ogenblikkelijke snelheid;
• snelheidsvergelijkingen;
• reactieorde.

Een typische vraag kan bijvoorbeeld een tabel met beginconcentraties en gemeten beginsnelheden geven.

Daaruit moet je afleiden welke orde de reactie heeft ten opzichte van verschillende reagentia en vervolgens een nieuwe snelheid berekenen.

De extra chemiebundel bevat precies dit soort meerstapsvragen.

Redoxreacties en elektrochemie

Redox is een onderdeel waar systematisch werken bijzonder belangrijk is.

De cursus behandelt onder andere:

• oxidatie;
• reductie;
• oxidator;
• reductor;
• redoxvergelijkingen;
• reacties in zuur en basisch milieu;
• spanningsreeks;
• standaardreductiepotentialen;
• galvanische cellen;
• elektrolysecellen.

Hier kunnen verschillende fouten ontstaan.

Bijvoorbeeld:

• oxidatie en reductie omwisselen;
• elektronen aan de verkeerde kant plaatsen;
• ladingen verkeerd controleren;
• anode en kathode verwarren;
• de richting van elektronen verkeerd interpreteren.

Door veel verschillende vragen te maken, wordt die aanpak steeds automatischer.

Koolstofchemie

De cursus eindigt met een uitgebreid deel rond koolstofchemie.

Daarin komen onder andere aan bod:

• alkanen;
• alkenen;
• alkynen;
• halogeenalkanen;
• alcoholen;
• aminen;
• aldehyden;
• ketonen;
• carbonzuren;
• esters;
• isomerie;
• reactietypes in de koolstofchemie.

Hier moet je vaak structuren herkennen, benoemen of verschillende verbindingen met elkaar vergelijken.

Ook stereochemische aspecten en reactietypes kunnen onderdeel zijn van geïntegreerde vragen.